Posts

නටත් අයෙක් සුරා මතින් - නරුමවාදී බැහැර කිරීම වෙනුවට මනුෂ්‍යත්වය ඉල්ලන ලෝකයක්!

Image
 නටත් අයෙක් සුරා මතින්’ ටෙලි නාට්‍යයේ භූමිකා අතර මතුවන ගැටුම් අරභයා සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ සිදුවන සංවාදය සුරාලෝලත්වය හෝ ස්ත‍්‍රී පුරුෂ සබඳතා (බොහෝ දෙනා කියන ‘අනියම් සම්බන්ධතා) පිළිබඳ ප‍්‍රශ්න ලෙස ඌනනය කෙරෙන තත්වයක් තිබේ. ‘සබ්බේ නදී වංක ගතා’ වැනි ස්ත‍්‍රිය පීඩාවට පත් කෙරෙන ගතානුගතික පුරුෂමූලික සංවාද මෙන්ම සුරාසොඬභාවයෙන් පවුල් අවුල් වෙනවා වැනි අව්‍යක්ත සංවාදවලින් වෙන්ව මේ කතාව අපට කියවන්න නොහැකිද? ලද්දු නමැති පිරිමියා සිය බිරිය සම්බන්ධයෙන් දක්වන අධිපතිවාදී දැක්ම මෙන්ම නන්දිසාලා ඔහු වෙත දක්වන බැහැරකිරීම්වාදී දැක්ම මෙහි සැ`ගව ඇති කලාපයකි. නන්දි ලද්දු කෙරෙහි දක්වන බැහැරකිරීම විසින් ඔහු තවදුරටත් හුදෙකලාභාවයට ඇද දමයි. සහකරුවාගේ ජීවිතය පිළිබඳ වගකීමක් ඇයට තිබිය යුතු නැද්ද? සාම්ප‍්‍රදායික මවකගේ පුරුද්දෙන් දරුවා වෙනුවෙන් කටයුතු කරන ඇය, විවාහය, පවුලේ සබඳතාව ගැන මිස මනුෂ්‍ය සබඳතාවක් පිළිබඳ විශ්වාසය දුරු කරගෙන ඇත. එය ඇගේ පාර්ශ්වයෙන් සාධාරණ යැයි කිවහැක්කේ ලද්දු අන්ත සුරාසොඬෙකුගේ භූමිකාවකින් සිය ඇත්ත ජීවිතය වසා දමා ඇති බැවිනි. ඒ වසා ගැනීමේ හේතුව කිසියම් ආත්මීය ගැටලූවක් ලෙස පේ‍්‍රක්ෂකයා වෙත අනාවරණය වන න...

පුලූන් වලින් ජීවිතේ හොයන යකඩ ගැහැණිය - 'චන්දරේගේ Wife'

Image
  අපට ඉතිහාසයේ පිටු පුරා බොහෝ වීරයන්ගේ කතා් කියවන්නට ලැබෙයි. නමුත් වීරවරියන් හමුවන්නේ ඉතාම කලාතුරකිනි. ඊට හේතුව කාන්තාව තුළ වීරත්වය නොතිබීමද? ඉතිහාස පිටු තුළ ඇයට ඉඩක් නොතිබීමද? නැතිනම් සමාජ සැකැස්ම තුළ කුඩා කාලයේ සිටම ඇය තුළ ඇති වීරත්වය මතුවීමට අවකාශ නැතිකිරීමද? එසේත් නැතිනම් ඇගේ වීරත්වය ඉතිහාසය ලියන පිරිමි ඇස්වලට නොතේරීමද? ඇතැම් සිනමා නිර්මාණ බොහෝ දුරට එක් මාතෘකාවකට සීමාවන අතර ඇතැම් නිර්මාණ තුළ අපට විවිධ මාතෘතාවන් සඳහා දොරටු විවර කරන අතර කැමති දොරටුවක් විවර කොටගෙන අපට එහි කැමති දුරක් ඇවිද යා හැක. ‘චන්දරේගේ Wife’ චිත‍්‍රපටයේ නම තුළින්ම අපූර්ත්වයක් ගෙන එයි. චන්දරේ යන්නෙන් ග‍්‍රාමීය බවක් හැ`ගවෙන අතර Wife යන්නෙන් යම් විදිහක නාගරික හෝ මැදපාන්තික බවක් අඟවයි. ග‍්‍රාමීය හුරුවටම මෙහි ‘චන්දරේගේ ගෑණි’ වැනි නමක් භාවිත වූයේ නම් මෙහි ඇඟවෙන අර්ථය වෙනස් වෙයි. යම් ආකාරයකට චන්දරේගේ ගෑණි යන්න තුළ චන්දරේට යටත්වූ ඔහුගෙන් තොර අනන්‍යතාවයක් නොමැති ගැහැණියක් ඇඟවෙන අතර චන්දරේගේ උසෙැ තුළ යම් ලෙසක ස්වාධීන පැවැත්මක් ගැන ඇඟවීමක් ගෙන දෙයි. පවුලේ ආදායම් උපයන්නාවූ චන්දරේ නොකළ වරදකට බන්ධනාගාර ගතවීමත් සමග දියණ...

‘සාහිත්‍ය කන්නද?’ අහපු රටක බදු නැතිව කොහොමද?

Image
  AI Image ”උදාර සංස්කෘතික ජීවිතයක් - සහකම්පනීය ජනතාවක්” ඒ වත්මන් ආණ්ඩුව බලයට පත් කරගැනීමේ මැතිවරණ ව්‍යාපාරය වෙනුවෙන් ජාතික ජනබලවේගය විසින් ප‍්‍රකාශයට පත් කළ ප‍්‍රතිපත්ති ප‍්‍රකාශයේ කලා සංස්කෘතික ක්ෂේත‍්‍රයට අදාළ කොටසේ තේමා පාඨයයි. සංස්කෘතික මිනිසකු බිහි කිරීම ගැනත් ප‍්‍රතිපත්ති ප‍්‍රකාශයේ සඳහන්ය. මේ වනවිට ඒ අරමුණු කරා යාම සඳහා ආණ්ඩුව තබා ඇති විවිධ පියවර ගැන පමිපෝරි 2ඬ?හන ප‍්‍රචාරක ව්‍යාපෘති ක‍්‍රියාත්මක වේ. අපගේ අවධානය මේ වනවිට ඉතා අධික පිරිවැයක් දරන්නට සිදුව පොත් ප‍්‍රකාශන කර්මාන්තය පිළිබඳවය. පොත් ප‍්‍රකාශනයට අදාළ කඩදාසි ආනයනය කිරීමට සිදුව ඇති තත්වය තුළ එම කඩදාසිවලට අධික බදු අය කිරීම පොත් ප‍්‍රකාශන කර්මාන්තය පිරිහීමට හේතුවන කරුණකි. අධික මිලක් ඇති පොත් මිලදී ගැනීමට පොදු ජනතාවට ආර්ථික හැකියාවක් නොමැති අතර පාසල් ලිපි ද්‍රව්‍ය පවා අධික මිලකින් යුක්ත නිසා පාසල් අධ්‍යාපනයට ද එය දැඩිව බලපායි. මේ වනවිට රේගුවෙන් නිදහස්වන මුද්‍රණ කඩදාසිවලට 52.4%ක පමණ බදු පැනවෙන අතර ඊට අමතරව පොත් මුද්‍රණය හා බෙදාහැරීම සඳහා වන පිරිවැය හා බදු එක් වූ විට පොත් කියවන්නෙකුට, පාසල් දරුවෙකුට පොතක් මිලයට ගැනීමේ හැකි...

සීලවතී සින්ඩ්‍රෝමයට ප‍්‍රතිකාරය කුමක්ද?

Image
  චන්ද්‍රරත්න බණ්ඩාරගේ ‘සීලවතී සින්ඩ්‍රෝමය’ කෙටිකතා සංග‍්‍රහය 2026 හොඳම කෙටිකතා සංග‍්‍රහය සඳහා වන රජත පුස්තක අවසන් වටයට තෝරාගෙන ඇත. සීලවතී සින්ඩ්‍රෝමය ගැන ලියන්නට අප පෙලඹවූයේ එය සම්මානයකට නිර්දේශ වීම නොවේ. කෘතිය කියැවූ 2025 නොවැම්බරයේ රළ සාමුහිකයේ අප අතර ඒ ගැන සාකච්ඡුාවක් මතු වුවද දිනෙන් දින ඒ ලිවීම ප‍්‍රමාද විය. මෙම ලිපියේදී අපි කෙටිකතා දෙක තුනක් වෙත පමණක් අවධානය යොමු කරමු. මෙහි එන එක කෙටිකතාවක් ගත්තද ඒ පිළිබඳව ලිවිය හැකි දේ බොහෝය. අපි සීලවතී සින්ඩ්‍රෝමය නම් කෙටිකතාව, කෘතියේ නමට භාවිතා වූ කෙටිකතාව වෙත ඒ පිළිබඳව ලියන ලද විචාරයකින් ප‍්‍රවේශ වෙමු. සුමනා විජේරත්න ලේඛිකාව මේ කෘතිය තුළ අන්තර්ගත එනමින්ම යුතු කෙටිකතාව ගැන තැබූ සටහනක ලංකාව අර්ධ වැඩවසම් - අර්ධ ධනේශ්වර - නව යටත්විජිත රාජ්‍යයකි යන මා ඕවාදී න්‍යායික එළඹුම හරහා ආරම්භයක් ගෙන තිබිණි. එහිදී ඇයගේ අවධානය යොමුවී තිබුණේ සීලවතී සහ කතා නායකයා අතර මානව සම්බන්ධයට කුල සාධකය විසින් පනවනු ලබන බාධාවට සහ තවමත් කුල බෙදීම ලංකාවේ ශේෂ වී තිබීමටය. ඇය සිය සටහනේ මෙසේ කියයි.  ”මේ කෘතියේ මම කැමතිම කතාව, ඒ කියන්නේ සීලවතී සින්ඩ්‍රෝමය කියන කතාවෙ තියෙ...

මධ්‍යකාලීන යුගය - (ඓතිහාසික පසුබිම සහ කාලවිභාගය)

Image
මෙවර කලාපයේ සිට මධ්‍යකාලීන යුගයේ චිත‍්‍ර කලාව පිළිබඳ  අපගේ අවධානය යොමු කරමු. එහෙත් වසර දහසක පමණ කාලයක් පුරා විහිද යන්නා වූත් අතිශය සංකීර්ණ වූත් මේ යුගයේ චිත‍්‍ර කලා ඉතිහාසය කලාප කිහිපයකින් සහෘද පාඨක ඔබ වෙත ඉදිරිපත් කරන්නෙමු. යුරෝපීය ඉතිහාසයේ ‘මධ්‍යකාලීන යුගය’ (Middle Ages) ලෙස හැඳින්වෙන්නේ පුරාණ ලෝකයේ අවසානයත් නූතන යුගයේ ආරම්භයත් අතර කාල පරාසයයි. සාමාන්‍යයෙන් ක‍්‍රි.ව. 5 වන සියවසේ බටහිර රෝම අධිරාජ්‍යයේ බිඳවැටීමේ සිට ක‍්‍රි.ව. 15 වන සියවසේ පුනරුද යුගය (Renaissance) දක්වා වූ කාලය මෙයට අයත් වේ. සාම්ප‍්‍රදායික ඉතිහාස විද්‍යාවේ දී මෙම කාලය කොටස් තුනකට බෙදයි මුල් මධ්‍යකාලය (ක‍්‍රි.ව. 500-1000) උසස් මධ්‍යකාලය (ක‍්‍රි.ව. 1000-1300) අවසාන මධ්‍යකාලය (ක‍්‍රි.ව. 1300-1500) මෙසේ වර්ගීකරණය කළ හැකි වුව ද පොදුවේ මධ්‍යකාලීන යුරෝපය, ප‍්‍රධාන වශයෙන් සංවිධානය වී තිබුණේ වැඩවසම් (Feudal) සමාජ ක‍්‍රමයක් ලෙස ය. එහි දේශපාලන-ආර්ථිකයේ ප‍්‍රධාන ලක්ෂණ පහත පරිදි ය. ඉඩම් හිමිකාරීත්වය අධිපති වංශාධිපතීන් අත පැවතිණි. ගොවීන් සහ වහළුන් නිෂ්පාදන කටයුතු සිදු කළහ. කතෝලික පල්ලිය විශාල ආර්ථික හා දේශපාලන බලයක් හිමි ආයතනයක්...

කැන්වසයට පෙර කතාව: රෝම යුගය

Image
  මෙම ලිපි මාලාව යටතේ අප අවසාන වශයෙන් සාකච්ඡුා කළේ ග‍්‍රීක යුගයේ චිත‍්‍ර කලා ඉතිහාසය පිළිබඳව ය. එහි දී පුරාණෝක්තියට හා මිනිස් රූපයට හිමි වූ වැදගත්කම පිළිබඳවත් ඒ සඳහා බලපෑ දේශපාලන, සමාජ, ආර්ක සාධක හා දාර්ශනික පසුබිම පිළිබඳවත් පාඨකයාට ලබා දීමට අපි උත්සාහ කළෙමු. මෙවර අපගේ අවධානය  රෝම යුගයෙහි ගොඩනැ`ගුණු චිත‍්‍ර කලාව වෙත යොමු කරමු. රෝම යුගයේ චිත‍්‍ර කලාව බොහෝ විට මානව නිර්මාණශීලීත්වයේ උසස් ජයග‍්‍රහණයක් ලෙස අගය කෙරේ. බිත්ති සිතුවම්, මෝසෙයික් නිර්මාණ සහ අධිරාජ්‍ය නායකයන්ගේ රූපමය නිරූපණ, අද දක්වා ම කලා ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථාන ලෙස සැලකීමට බලපා ඇති හේතු කිහිපයකි. ග‍්‍රීක කලාවේ බලපෑම යටතේ වර්ධනය වූ රෝම චිත‍්‍ර ශිල්පය, ස්වභාවිකත්වය (Naturalism), අවකාශය පිළිබඳ හැ`ගීම (Spatial Illusion) සහ දෘශ්‍ය යථාර්ථවාදය (Realism) ප‍්‍රකාශ කිරීමට රේඛාව හා වර්ණය දක්ෂ ලෙස භාවිත කිරීම ඒ අතරින් ප‍්‍රධානතම සාධකයකි. රෝම චිත‍්‍රවල රේඛාව බොහෝ විට දැඩි සීමාකාරී රේඛාවක් ලෙස නොව, ආකෘති ගොඩනැගීමට උපකාරී වන මෘදු සහ ස්වභාවික මාධ්‍යයක් ලෙස භාවිතා වී ඇත. විශේෂයෙන්ම පොම්පෙයි (Pompeii) සහ හර්කියුලේනියම් (Herculaneum) ප...

"මායා" මායාව වෙතද, යථාර්ථය වෙතද?

Image
  නදීක ගුරුගේ විසින් රචිත ‘මායා‘‍ නවකතාව පසුගියදා කොළඹදී එළිදැක්විණි. නදීක ගුරුගේ ප‍්‍රකටව ඇත්තේ සංගීතඥයකු හා ගායකයකු ලෙස මිස සාහිත්‍යකරුවෙකු - ලේඛකයෙකු ලෙස නොවේ. එනිසාම ඔහු විසින් නවකතාවක් රචනා කිරීම එක්තරා ආකාරයක විශේෂයකි.  ඔහුගේ විෂය සංගීතය වන නිසාත්, මීට පෙර ඔහු රචනා කළ සංගීත ක්ෂේත‍්‍රයට අයත් ග‍්‍රන්ථ වන ‘ක්ලැරන්සියානු පොප් සංගීතය’ සහ ‘ජෝති එනකං’‍ වැනි කෘති  ඉහළ භාෂා නිපුණතාවක් ප‍්‍රදර්ශනය කර ඇති නිසාත් ඔහුගේ සාහිත්‍ය ශෛලිය රිද්මයානුකූල හා සංගීතමය එකක් වනු ඇතැයි පාඨකයා අපේක්ෂා කිරීම සාධාරණ වේ. අර්නස්ට් හෙමිංවේ විසින් රචිත ‘මහල්ලා සහ මුහුද’ වැනි කෘතියක භාෂාවේ රිද්මය ලාලිත්‍යවත් ලෙස යොදා ඇති අතර, මුහුද සන්සුන්ව ඇති අවස්ථාවේ වාක්‍ය රටාවේ ඇති රිද්මයත්, මුහුද ප‍්‍රචණ්ඩ වන අවස්ථාවේ වාක්‍ය රටාවේ ඇති රිද්මයත් විශ්මයජනක ලෙස වෙනස් වන අතර එම වාක්‍ය රටා රිද්මය මුහුදේ ස්වභාවයට සමාන්තර වේ. ඒ අරුතින් එම කෘතිය සංගීතමය සාහිත්‍ය කෘතියක් ලෙස ගැනීම වරදක් නොවනු ඇත. නදීකගේ ‘මායා’‍ තුළ භාෂාවේ එවැනි රිද්මයක් නැත. එහෙත් එය සිංහල සාහිත්‍යයේ අලූ‍ත්ම අත්හදා බැලීමක් කරයි. ඒ සාහිත්‍යය සමග සංගීතය හ...